Областной историко-краеведческий музей города Семей

Область Абай
г. Семей, ул. Абая, 90

Статьи

ҰЛТ ЖАДЫН ЖАҢҒЫРТҚАН ҚАЛАМГЕР

Қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, жазушы әрі қоғам қайраткері Медеу Сапаұлы Сәрсекенің туғанына биыл 90 жыл толып отыр. Қаламгер 1936 жылы 2 қаңтарда Абыралы ауданының Қайнар кеңшарында дүниеге келген. Бұл — қазақ тарихында тағдырлы кезеңдерді бастан өткерген, рухы берік, сөз қадірін терең түсінетін тұлғаларды тәрбиелеп шығарған қасиетті өңір. Осындай ортада өсіп,

Читать далее »

ТРАДИЦИОННАЯ ПОСУДА КАЗАХОВ: ОТРАЖЕНИЕ КОЧЕВОЙ КУЛЬТУРЫ

Традиционная посуда казахского народа является важной частью материальной культуры и тесно связана с кочевым образом жизни, хозяйственной деятельностью и системой традиционных ценностей. Формирование форм и материалов посуды определялось природными условиями степи, мобильностью быта и практическими потребностями повседневной жизни. Основными материалами для изготовления посуды служили дерево, кожа, металл и глина. Наиболее

Читать далее »

СЕМЕЙДЕГІ «ЕКАТЕРИНКА» ТҮРМЕСІ

Семей – тарихы сарқылмас, Ертіс бойында бой көтерген ерекше қала. Көп ғасырлық шежіресінің қойнауында ақиқат пен аңыз, шындық пен болжам тоғысқан оқиғалар аз емес. Солардың бірі – Семей қаласында болған «Екатеринка» түрмесі. Бұл атау ұзақ жылдар бойы қала тұрғындары мен жергілікті өлкетанушылардың жадында сақталып келеді. Алайда аталмыш қамау орны расында

Читать далее »

СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ХХ ҒАСЫР БАСЫНДАҒЫ БАСПАСӨЗ ТАРИХЫ

ХХ ғасырдың басы қазақ халқының қоғамдық-саяси, рухани және мәдени өмірінде аса маңызды кезең болды. Бұл дәуірде ұлттық сана оянып, азаттық идеясы күшейе түсті. Осындай тарихи үдерістердің ортасында тұрған қалалардың бірі — Семей қаласы. Географиялық орналасуы, экономикалық маңызы және рухани орталық ретіндегі рөлі Семейді қазақтың ұлттық баспасөзінің дамуына ықпал еткен басты

Читать далее »

СЕДЛО КОЧЕВНИКА: ДУША КАЗАХСКОЙ СТЕПИ

Особое место в традиционной культуре народов кочевого мира занимает конь, культ которого восходит к древнейшим временам. Понимание важной роли коня в жизни казаха, поэтическое осмысление его образа предопределили превращение конской упряжи в шедевр прикладного искусства. Хороший конь и достойное его убранство были своеобразными маркерами не только имущественной дифференциации, но и

Читать далее »

ҚАЗАҚ ВАЛЬСІНІҢ СЫРЛЫ САЗГЕРІ – БЕКЕН ЖАМАҚАЕВ

Қазақ даласы талай дарынды перзентті өмірге әкелді. Солардың ішінде аты кеңінен атала бермесе де, жүректен шыққан әуені халық жадында сақталған өнер иелері бар. Абай мен Шәкәрімнің, Мұхтар Әуезовтің туған жері – қасиетті Шыңғыстау да сондай сирек таланттарды дүниеге әкелген құтты мекен. Осы киелі өңірде Бекен Жамақаев 1931 жылы Абай ауданының

Читать далее »

ГЕРОЙ СОВЕТСКОГО СОЮЗА ВЛАДИМИР МАТВЕЕВИЧ УРЗЛЯ: к 110-летию со дня рождения

Владимир Матвеевич Урзля родился 20 января 1916 года в селе Клочки, ныне Ребрихинского района Алтайского края, в семье рабочего. После окончания в 1932 году семи классов школы в городе Алейске он прошёл обучение на курсах учителей начальных классов и работал учителем в школах села Парфёново Топчихинского района Алтайского края и

Читать далее »

ЖӘДІГЕР ТАРИХЫ: ЕРТЕ ТЕМІР ДӘУІРІНІҢ ҚЫШ ҚҰМЫРАСЫ

Қыш құмыралар адамзат тарихында ғасырлар бойы қолданылып келген маңызды тұрмыстық заттардың бірі болып табылады. Олар тек күнделікті тұрмыста ғана емес, мәдени, көркемдік және ғылыми маңызы бар бұйым ретінде де бағаланады. Қыш құмыра жасау ісі адамдардың отты игеруімен тығыз байланысты. Алғашында саз балшықтан қолмен илеп жасалған қарапайым ыдыстар уақыт өте келе

Читать далее »

ҮШ ДӘРЕЖЕЛІ ДАҢҚ ОРДЕНІМЕН МАРАПАТТАЛҒАН АРДАГЕР ФАЗЫЛ ӘДІЛБАЕВКЕ 100 ЖЫЛ

Ұлы Отан соғысы — осы күнгі бейбітшілік пен тұрақтылықтың өткенде қалған сынығы іспетті. Жас бозбала жігіттер мен жайқалған бойжеткендерді майдан даласына жетелеген — еліне деген сүйіспеншілігі мен патриоттық сезімдері. Олар біздің бүгінгі арайлы таңдарымыздың кепілі болса керек. Келешек ұрпақ қанды соғыстың емес, бейбіт өмірдің шуақты таңдарында ер жетсін деп, майдан

Читать далее »

ТЕҢГЕНІҢ ЖОЛЫ – ТӘУЕЛСІЗ ЕЛДІҢ ТАРИХЫ

15 қараша – Ұлттық валюта күні. 1993 жылы 15 қарашасында теңге ресми айналымға енгізіліп, еліміздің қаржылық тәуелсіздігінің негізі қаланды. Валюта күні – бұл қаржы жүйесінің, ұлттық және әлемдік экономиканың басты құралы саналатын ақшаның қоғам өміріндегі орнын еске салатын маңызды күн. Әлемнің көптеген елдерінде ұлттық валютаның айналымға енген күні ерекше аталып

Читать далее »

ТЕМІРЖАН БАЗАРБАЕВ. СЕМЕЙ ЖӘНЕ АБАЙ

Теміржан Базарбаев кім? Қасиетті де киелі, қаншама адуынды ақынмен баһадүр батырдың табанының табы қалған, Алты Алаштың астанасына айналған Семей топырағымен не байланыстырады? Алдымен осыған тоқталайық. Теміржан Базарбаев – композитор, Қазақстан Республикасының өнеріне еңбек сіңірген қайраткер. 1935 жылы 13 наурыз күні Алматы облысының Алакөл ауданына қарасты Жалғыз ағаш ауылында дәрігер отбасында

Читать далее »

СУББОТНИК: СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ ОБЩЕСТВЕННОГО ТРУДА

Традиция субботников на постсоветском пространстве насчитывает уже более ста лет. И жители нашего города никогда не оставались в стороне от работы на благо общества. Ярким тому подтверждением служит представленный исторический снимок, на обороте которого надпись: «На субботнике в Семипалатинском саду по очистке и посадке 2 и 3 мая 1924 г.».

Читать далее »

СЕМЕЙЧАНЕ НА ФРОНТАХ ВОЙНЫ. БАЙДУЙСЕН ЖЕЛДЫБАЕВ

Байдусен Желдыбаев родился в 1902 году. Работал на Семипалатинском мясокомбинате. На своей лошади перевозил грузы. На фронт был призван 10 сентября 1942 года Жанасемейским райвоенкоматом Семипалатинской области. Прошел ускоренные курсы подготовки военных солдат в г. Красноярске. 24 апреля 1943 года был награжден медалью «За отвагу». Воевал в составе 1247 стрелкового

Читать далее »

СЕМЕЙЛІКТЕР МАЙДАН ШЕБІНДЕ: Қ.АСАНОВА

Ұлы Отан соғысы — ХХ ғасырдың ең қасіретті де қаһармандыққа толы беттерінің бірі. Сол бір отты жылдары жаумен айқасқан жауынгерлердің арасында семейліктердің де еселі еңбегі ерекше. Солардың бірі — жауынгерлік ерлігімен тарихта қалған Қалзия Асанова. Қалзия Әжібекқызы Асанова 1924 жылы дүниеге келген. 1942 жылдың мамырында Қызылорда облысынан майданға аттанып, Саратов

Читать далее »

СЕМЕЙ – МҰХТАР ӘУЕЗОВТІҢ ШАБЫТ БЕСІГІ

Семей – ежелден қазақ руханиятының алтын қазығы, талай алып тұлғаларды түлеткен киелі мекен. Бұл топырақта ұлттың ұлы ойшылы Абайдан бастап, оның шәкірттері мен ізбасарларының ізі қалған. Солардың ішінде ерекше орны – қазақтың заңғар жазушысы, ғұлама ғалым, қоғам қайраткері Мұхтар Омарханұлы Әуезовке тиесілі. Мұхтар Әуезов 1897 жылы 28 қыркүйекте қазіргі Абай

Читать далее »

САКВОЯЖ КАК СИМВОЛ ЭПОХИ: НОВОЕ ПОСТУПЛЕНИЕ В ФОНДЫ МУЗЕЯ

Фонды музея продолжают пополняться уникальными предметами, даже несмотря на то, что в настоящее время музей закрыт на реставрацию. Это становится возможным благодаря поддержке и вниманию друзей музея. Так, Илиуф Хаджи-Муратом Шаяхметовичем в коллекцию музея был передан саквояж, также известный как докторский саквояж из-за его характерной формы и ассоциациями с медицинскими

Читать далее »

ПОЛНОМУ КАВАЛЕРУ ОРДЕНА СЛАВЫ КОНДРАТЬЕВУ ВАСИЛИЮ НИКОЛАЕВИЧУ – 100 ЛЕТ

В.Н. Кондратьев родился 14 января 1925 года в селе Подберезье Пушкиногорского района Псковской области. С начала Великой Отечественной войны мобилизации не подлежал из-за возраста, и был вынужден остаться на оккупированной территории. Во время оккупации района принимал участие в борьбе с немецкими захватчиками в составе Третьей Ленинградской партизанской бригады имени А.

Читать далее »

КРОНИТ АЛЬБЕРТ ВИКТОРОВИЧ

А.В.Кронит родился 11 августа 1925 года в городе Семипалатинске. Школьные и юношеские годы провёл в Рыбинском районе Красноярского края. Окончил неполную среднюю школу. В январе 1943 года призван в Красную Армию и направлен в Киевское пехотное училище, которое находилось в городе Ачинск Красноярского края. В августе 1943 года, не закончив

Читать далее »

КЕҢЕС ОДАҒЫНЫҢ БАТЫРЫ СЕРІКҚАЗЫ БЕКБОСЫНОВҚА 100 ЖЫЛ

Тарихтың тармақталған беттерінде қанмен жазылған тарихи оқиғалардың бірі – Ұлы Отан соғысы.Әлем халықтарының тең жартысынан жуығын жалмап,әкесін баласынан, анасын ботасынан айырған бұл залал біздің Семейлік өрендерімізді айналып өте қоймады.Солардың бірі-ерлігі ел жадында сақталған, отан үшін іс жүзінде отқа түсіп, су кешкен Кеңес  Одағының батыры, «Алтын Жұлдыз» медалі мен Ленин орденінің

Читать далее »

КЕҢЕС ОДАҒЫНЫҢ БАТЫРЫ МАХМЕТ ҚАЙЫРБАЕВҚА 100 ЖЫЛ (1925-1996)

Қайырбаев Махмет Қайырбайұлы 1925 жылғы 1 қаңтарда бұрынғы Семей губерниясының Құлмырза ауылында дүниеге келді. 12 жасында әкесіз қалған, ол 1937 жылы жалған айыппен жазаға тартылды. Мектепті үздік аяқтаған Махмет «халық жауының ұлы» ретінде мақтау қағазымен марапатталмаған және комсомолға қабылданбаған. 1941 жылдың жазында М.Қайырбаев өз еркімен майданға баруға өтініш берген, бірақ

Читать далее »

К 105-ЛЕТНЕМУ ЮБИЛЕЮ ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНОЙ ГАЗЕТЫ «КАЗАХСТАНСКАЯ ПРАВДА»

1 января 2025 года общенациональной газете нашей страны «Казахстанская правда» исполнилось 105 лет. Газета является одним из главных и уважаемых источников информации в республике. На страницах «Казахстанской правды» освещаются указы и распоряжения президента Казахстана, парламента, постановления правительства, новые законы республики, сообщения о назначениях в высших органах власти. После опубликования в

Читать далее »

ИЗ ИСТОРИИ ЭКСПОНАТА: КЕБЕЖЕ

В фондах областного историко-краеведческого музея города Семей хранится макет кебеже, переданный в музей в 1902 году Нифонтом Ивановичем Долгополовым, врачом, общественным деятелем, другом Абая Кунанбаева. Кочевые народы Центральной Азии использовали кебеже для хранения продуктов. Стенки кебеже часто украшали резьбой, росписью, костяной и серебряной инкрустацией. Ларь выполняли в форме сундука из

Читать далее »

ИЗ ИСТОРИИ ЭКСПОНАТА: АККОРДЕОН И БАЯН

Баян и аккордеон относятся к семейству язычковых меховых инструментов, история которых восходит к древнему китайскому шэну — прообразу всех гармоник. В начале XIX века европейские мастера использовали принцип свободного металлического язычка для создания первых ручных гармоник, быстро ставших популярными благодаря простоте игры и выразительному звучанию. Баян сформировался в России во

Читать далее »

ИВАН МИХАЙЛОВИЧ ЛАНДЫШЕВКЕ 100 ЖЫЛ (18.01.1925 ж. – 18.03.1945 ж.)

Ұлы Отан соғысының жеңіспен аяқталғанына 80 жыл толғалы отыр. Уақыт өтсе де, жылдар жылжып ұрпақ жаңарып жаста да, отты жылдардың оқиғалары халық жадынан өшпек емес. Жалпыға мәлім ХХ ғасырдың елеулі оқиғасы болып саналатын Ұлы Отан соғысы көлемі және адам шығыны жөніннен дүниедегі ең жойқын, ең қырғын соғыс болды. Соғысқа 61

Читать далее »

ЗІЛДІҢ СҮЙЕКТЕРІ – СЕМЕЙ ЖЕРІНІҢ ЕЖЕЛГІ КУӘГЕРІ

Ерте дәуірлерде зілдер біздің өңірде де мекендегенін палеонтологиялық табыстар дәлелдейді. Палеонтологиялық қазбалар Семей өңірінің аумағында ежелгі дәуірлерде зілдің (мамонттардың) тіршілік еткенін айтуға болады. Музейдің палеонтологиялық жиынтығы 300-ден астам экспонатты қамтиды. Оның ішінде тасқа айналған моллюск қабыршақтары, көне өсімдіктердің таңбалары бар минерал үлгілері, мүйізсіз керке, бизон бас сүйектерінің бөліктері, сондай-ақ зілдің

Читать далее »

ЕРЛІГІ ЕСКЕРІЛМЕЙ ҚАЛҒАН БАТЫРЛАР. ТҮСІПБАЕВ ТӘТТІБЕК (1915 – 02.05.1945)

Түсіпбаев Тәттібек 1915 жылы дүниеге келген. 1939 жылы Семей қазақ тілі және әдебиеті мұғалімдер институтын бітірген. Майданға 1941 жылдың желтоқсанында Жаңасемей аудандық әскери комиссариатымен шақырылды. Гвардия аға лейтенанты, атқыштар дивизиясының Суворов 64-ші Могилев орденінің 451-атқыштар полкінің 2-атқыштар батальонының командирінің саптық бөлімі жөніндегі орынбасары. Калинин, Орталық, 1 және 2 Беларусь майдандарында

Читать далее »

ДӘСТҮРЛІ ӘННІҢ ДАРАБОЗЫ!

Қазақ халқының мәдениеті мен тарихында дәстүрлі ән өнері ерекше орын алады. Ән арқылы халқымыздың болмысын, бұлжымас салт-дәстүрін, барлық өмір жолын біле аламыз. Бұл әндерді Әміре Қашаубаев, Жүсіпбек Елебеков, Жәнібек Кәрменов, кейіннен осы қала тарихында көпке үлгі болған біртуар тұлғалар Тұрсынғазы Рахимов пен Келденбай Өлмесеков арқылы осы күнге дейін сақталды. Осы

Читать далее »

ГЕРОЮ ФОРСИРОВАНИЯ ОДЕРА 115 ЛЕТ

Ефим Семёнович Стрельников родился 14 октября 1905 года в селе Берека, ныне Первомайского района Харьковской области. После окончания семи классов школы работал на железной дороге в Харькове, принимал участие в возведении ДнепроГЭС — одной из крупнейших строек первых пятилеток. В 1934 году был направлен на строительство Чирчикского электрохимического комбината в

Читать далее »

ГЕРОЮ ДНЕПРА ВАРЕПА ИВАНУ ИОСИФОВИЧУ – 115 лет

Командир пулемётного расчёта 218-го гвардейского стрелкового полка 77-й гвардейской стрелковой дивизии 61-й армии Центрального фронта, гвардии младший сержант. Родился 19 апреля (1 мая) 1910 года в селе Перьятинка Чарского района Семипалатинской области. После окончания начальной школы работал в колхозе трактористом. В Красной Армии с июля 1941 года, в боях Великой

Читать далее »

125 ЛЕТ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ ГЕРОЯ СОВЕТСКОГО СОЮЗА КОРНЕВА ИВАНА ИЛЬИЧА

Родился в 1900 г. в с. Малая Владимировка Бескарагайского района Семипалатинской области. До войны работал председателем колхоза им. газеты «Прииртышская правда». В ряды Красной Армии был призван в 1941 году. Воевал на Ленинградском и 3-м Белорусском фронтах. 15 января 1945 года батальон 124-й Минской Краснознаменной стрелковой дивизии, в котором служил

Читать далее »